Het klinkt tegenstrijdig: er is een nieuwe route op de Hoge Berg op Texel, maar het is niet de bedoeling dat die meer mensen naar het gebied brengt

’Leendert den Berger’ probeert de nieuwe fietsroute uit.© Foto René Pop

Anja Roubos
Oudeschild

Het klinkt tegenstrijdig: er is een nieuwe wandel- en fietsroute op de Hoge Berg, maar het is niet de bedoeling dat die meer bezoekers naar het gebied brengt.

,,Een bewuste keuze. De mensen die hier verzeild raken, wil ik verwennen’’, zegt Gerbrand Gaaff, projectleider namens Stichting Texels Museum. Dat gaat vast lukken, want door middel van QR-codes worden onbekende verhalen over het glooiende gebied tussen Oudeschild en Den Burg verteld. Een extraatje voor de vele mensen die hier graag fietsen of wandelen.

Desgevraagd wil Gaaff wel een tipje van de sluier oplichten. ,,Wat ik zelf een heel leuk verhaal vind, is de totstandkoming van de stolpvorm. Die werd in de zestiende eeuw op Texel geïntroduceerd naar een oorspronkelijk ontwerp uit België. Hier ontstond een stolpschuur met daarvoor een soort langhuis. En de bouw op het vierkant werd ook toegepast in de schapenboet.’’

De typisch Texelse schapenboeten blijken dus van Belgische oorsprong te zijn. Samen met de tuunwallen, kolken en stolpen maken ze de Hoge Berg tot een uniek cultuurhistorisch landschap.

(Tekst loopt door onder de foto)

Een van de nieuwe informatieborden.© Foto René Pop

Parkeerplaatsen

Om auto’s te weren, zijn de vijf startborden van de route bij parkeerplaatsen rond het Hoge Berggebied geplaatst. Bezoekers worden aangemoedigd om te voet verder te gaan. Om het landschap niet te veel te vervuilen met borden, zijn alle eerder geplaatste informatieborden weggehaald en slechts ten dele vervangen door nieuwe borden op twaalf markante plekken. Zoals de Wezenputten bij landhuis Brakestein, in de achttiende eeuw de woonplaats van Leendert den Berger, die als ’gids’ fungeert bij de route ’Van Hoge Berg tot haven’.

(Tekst loopt door onder de foto)

Lodewijk Dros alias Leendert den Berger onthult een informatiebord onder toeziend oog van projectleider Gerbrand Gaaff.© Foto René Pop

De geboren Texelaar heeft als ’opziener van ’s lands werken’ op Vlieland, Terschelling, Texel, Eijerland en in Den Helder grote invloed gehad. Zo ontwierp hij de havens van de marinestad en van Oudeschild, en zorgde voor de bouw, waarbij hij regelrecht inging tegen de zin van het machtige Amsterdam.

Schapenteelt

Ook kon Texel dankzij hem de economisch zeer belangrijke schapenteelt behouden. De West-Friese boeren eisten dat de schapenhouderij op het eiland verboden zou worden omdat Texel voor oneerlijke concurrentie zorgde; hun eigen land was namelijk veel natter. Leendert deed onderzoek naar dit vraagstuk, met als conclusie dat de schapen op Texel moesten blijven en West-Friesland zich op koeien moest concentreren. Verder kon dankzij hem de Waddendijk worden versterkt ondanks de hoge kosten.

(Tekst loopt door onder de foto)

Leendert den Berger legt uit hoe hij de schapenhouderij voor Texel behield.© Foto René Pop

Aan deze achttiende-eeuwer was vrijdag de eer om de officiële opening te verrichten van de fiets- en wandelroute. Schrijver Lodewijk Dros kroop in de huid van Leendert en onthulde een van de informatieborden.

De genodigden mochten in Brakestein proeven van de heerlijkheden die het Hoge Berggebied voortbrengt, zoals lamsworst en schapenkaas van boerderij De Waddel. Wie het aandurfde kreeg zelfs de kans om van de befaamde Texelse groene kaas te proeven. In vroeger eeuwen was dit een belangrijk exportproduct, maar tegenwoordig is het illegaal om deze kaas te verkopen omdat hij zijn groene kleur dankt aan echte Texelse schapenpoep.

Smaaksensatie

Texelse groene ’poep’-kaas.© Foto René Pop

Een smaaksensatie, die Dros in samenwerking met de universiteit van Wageningen opnieuw aan het ontwikkelen is. Zonder schapenpoep, maar wel volgens hetzelfde procedé dat de kaas zijn karakteristieke smaak geeft. Dros’ moeder, die de bereiding van haar schoonmoeder had geleerd, legde haar zoon de fijne kneepjes uit: ’Neem ’s ochtends vroeg de poep van een gezond schaap en knijp die door een schone doek.’

De Texelse sterrenkok Jef Schuur noemt de groene kaas van zijn eiland ’de kaviaar onder de kazen’ en zijn bekende Zeeuws-Vlaamse collega Sergio Herman wond er, volgens Dros, na het proeven geen doekjes om: ’M’n bek lijkt wel een flipperkast’.

(Tekst loopt door onder de foto)

De route ’Van Hoge Berg tot haven’.© Foto Boeren, Vissers, Buitenlui

Er staan startborden in het centrum van Oudeschild, bij de Texelse Bierbrouwerij, Schapenboerderij Texel, Ceres en TXL Sporthal. De route is verkrijgbaar bij Museum Kaap Skil, De Waddel en Schapenboerderij Texel.

De route ’Van Hoge Berg tot haven’ is onderdeel van het project Boeren, Vissers, Buitenlui.

Net binnen