Populariteit van chatapp Signal onder politici leidt tot discussie over ’verdwijnfunctie’

© illustratie mieke van zuijlen

Mirjam van der Puijl
Hilversum

Moeten politici en bestuurders de chatapp Signal kunnen gebruiken of juist niet? Deze week ontspon zich een discussie. Inzet: Signals ’Verlopende berichten’.

De kwestie speelde afgelopen december in Hilversum. De Gooi- en Eemlander vroeg via een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) bij de gemeente het appverkeer op ten tijde van een demonstratie. Uit het antwoord bleek dat ambtenaren en politie de appberichten na elke actie volledig wisten. Een ’werkafspraak’, aldus de gemeente Hilversum. Verslaggevers én burgers hadden het nakijken.

Een chatapp, maar een met extra privacy en veiligheid, zo prijst berichtendienst Signal zich aan. Gesprekken zijn versleuteld; verstuurde bestanden, zoals foto’s, zijn alleen te zien in de app zelf. Belangrijker, Signal garandeert dat het geen persoonlijke data verzamelt. Een groot verschil met WhatsApp, eigendom van Facebook, dat dat wél op grote schaal doet. De app zag een toevloed van nieuwe gebruikers toen WhatsApp een nieuw privacybeleid aankondigde.

Deze week wist BNR te melden dat Signal nu ook populair is onder politici en bestuurders. Eenderde van de nieuwe club ministers en staatssecretarissen heeft Signal op z’n telefoon. Het probleem: Signals ’verdwijnfunctie’. Ooit populair gemaakt door SnapChat, verwijdert de instelling ’Verlopende berichten’ een compleet gesprek na enige tijd automatisch. Dat kan na vier weken, maar ook na dertig seconden.

Met de functie ’Verlopende berichten’ wist Signal na verloop van tijd alle berichten in een gesprek. Ook WhatsApp heeft zo’n functie.

Met de functie ’Verlopende berichten’ wist Signal na verloop van tijd alle berichten in een gesprek. Ook WhatsApp heeft zo’n functie.

Signal maakt het politici en ambtenaren zo wel héél makkelijk gesprekken te wissen, zei Wob-deskundige Roger Vleugels donderdag in ’EenVandaag’. Daarmee komt de transparantie van het bestuur in gevaar. De minister van Binnenlandse Zaken moet daarom ’een richtlijn laten uitgaan dat Signal niet gebruikt mag worden.’

In 2019 bepaalde de Raad van State dat de Wob zich ook uitstrekt tot appjes en sms. Is het laten verdwijnen van zulke gesprekken voor politici en ambtenaren wel wettig?

Automatisch

Dat hangt ervan af, zegt advocaat Cornelis van de Sluis. Hij voerde de procedure die leidde tot de uitspraak van de Raad van State. ,,Belangrijke documenten moet je behouden, als overheidsorganisatie’’, zegt hij. ,,Maar je bent niet verplicht alles te bewaren, je mag af en toe schonen.’’ Hij vervolgt: ,,Wat echt niet mag, is zo’n bericht wissen nadát er een Wob-verzoek is gedaan. Dus als zo’n bericht bestaat en er komt een Wob-verzoek, dan mag je dat niet meer weghalen. Als je gebruikmaakt van automatisch verwijderen, dan gaat dat al snel mis.’’

Privacy-organisatie Bits of Freedom laat desgevraagd weten juist wél achter het gebruik van Signal voor overheden te staan. Zij het om andere redenen: naast de privacyvoordelen is Signal veiliger. De app maakt het hackers bijvoorbeeld lastig om berichten te sturen uit naam van een ander.

Overigens heeft ook WhatsApp nu een ’verdwijnfunctie’. Die heet ’Berichten met vervaldatum’.

Lees ook: Invloedrijke grondleggger van pro-privacy chatdienst Signal, Moxie Marlinspike, stopt ermee

Verlopende berichten

Met de functie ’Verlopende berichten’ wist Signal na verloop van tijd alle berichten in een gesprek. Ook WhatsApp heeft zo’n functie.

Net binnen