Tweede Kamer: Wat is de prijs van een sportmedaille waard, als de keerzijde een traumatische ervaring is?

Demissionair Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ChristenUnie) en Lisa Westerveld (Groenlinks) tijdens een debat over misstanden in de turnsport.

Demissionair Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ChristenUnie) en Lisa Westerveld (Groenlinks) tijdens een debat over misstanden in de turnsport.© Hollandse Hoogte / ANP

Marco Knippen
Den Haag

Wat is de prijs van een medaille waard, als de keerzijde een traumatische ervaring is? Die kernvraag gold woensdag als de leidraad van het Tweede Kamerdebat over (seksueel) grensoverschrijdend gedrag in de sport.

In Den Haag werd gesproken over de uitkomsten van het eind april verschenen onderzoeksrapport ’Ongelijke leggers’, waarin de in de zomer van 2020 in deze krant blootgelegde turnmisstanden van bevestiging en wetenschappelijke onderbouwing werden voorzien – en in het verlengde passeerden ook de begin juli in deze krant geopenbaarde excessen in het latin dance de revue.

Tweede Kamerlid Michiel van Nispen (SP) sprak van Oost-Europa-achtige praktijken. Staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) haakte daarop in, met de verzuchting dat dit ’niet het Oostblok van de jaren tachtig is, maar Nederland in de 21e eeuw’. Het had er bij hem toe geleid dat onbevangen juichen voor een mooie sportprestatie er niet meer bij is. ,,Als vader van vier dochters heb ik met gemengde gevoelens deze zomer naar de Nederlandse successen op de Olympische Spelen van Tokio gekeken.’’ Temeer omdat de toptienambitie, waar het subsidiestelsel van NOC NSF grotendeels op is gebaseerd, voor een perverse prikkel zorgt.

Blokhuis kondigde een onderzoek aan naar de topsportcultuur in Nederland, op de kortst mogelijke termijn. ,,Wij hebben signalen dat misstanden niet alleen bij het turnen aan de orde zijn. Andere gedupeerden hebben er recht op dat wij voor de hele sport in kaart brengen hoe de cultuur is en hoe we eraan kunnen bijdragen dat in alle sectoren met respect wordt omgegaan met jonge mensen.’’

Eveneens stemde hij in met een diepgravende inspectie van de dansbranche, zij het dat Blokhuis deze doorlichting wil koppelen aan het door de Raad voor Cultuur al uitgezette #MeToo-onderzoek in de kunst- en culturele sector. VWS zal daarin samen met het ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) optrekken.

Fysiek, geestelijk en emotioneel geweld. Intimidatie. Seksueel misbruik. De aanwezige fractiewoordvoerders in de Tweede Kamer benadrukten zonder voorbehoud dat deze uitwassen niets met een prestatie- of topsportcultuur te maken hebben. Lisa Westerveld (GroenLinks), de aanvrager van het debat, vroeg zich af of ’iets wat groot is niet te klein wordt gemaakt’? ,,Moeten we hier niet gewoon van kindermishandeling spreken?’’

Strafrecht

Westerveld vond in Rudmer Heerema (VVD) en Attje Kuiken (PvdA) medestanders die Blokhuis opdroegen na te gaan of het tuchtrecht, met alle gepaard gaande kritiek op het stroperige en slordige Instituut Sportrechtspraak, niet ontoereikend was. Zou het Openbaar Ministerie (OM) het niet gewoon naar het strafrecht moeten trekken? ,,Want nu bestaat het risico dat daders met slechts een tik op de vinger wegkomen’’, stelde Westerveld het scherp.

Voor het turnen ligt er sinds kort een plan van aanpak. VWS heeft daarover gerichte afspraken gemaakt met de Nederlandse gymnastiekunie KNGU en NOC NSF. Zo moet er in de trainersopleiding meer aandacht komen voor pedagogische vaardigheden en wordt het meer-ogenprincipe de stelregel. Dat houdt in dat er altijd meer dan één leidinggevende bij een training aanwezig is, hetgeen de kans op isolatie verkleint. Ofwel: geen afgeplakte ramen en dichte deuren meer waarachter trainers vrij spel hebben om hun machtswellust te botvieren.

Net binnen