Premium

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was
Ellen Nater.
© Foto Marc Moussault

Het is een mooie zomerse dag, die elfde juli van het jaar 1971. In het pierenbadje van het zwembad in Lanaken, net over de grens bij Maastricht, spettert een 6-jarig meisje rond.

Dat haar leven na deze dag nooit meer het zelfde zal zijn? Daar heeft het kleine meisje absoluut geen weet van. Ze gaan een dagje uit, heeft haar vader die ochtend gezegd in hun flat in Maastricht. Naar het zwembad in Lanaken.

Moeder sputtert een beetje tegen. Zullen ze dat nou wel doen? Hij voelt zich toch al een tijdje niet zo lekker? Constant moe. Is het wel slim om dan samen naar het zwembad te gaan? Jawel, zegt vader. Komt goed, niks aan de hand. Ze gaan zwemmen. Hij moet de kleine meid toch een keertje leren duiken? Het is er een mooie dag voor.

Commotie

Na uren waterplezier vermaakt het kleine meisje zich nog even alleen in het pierenbadje. Het is bijna half vijf, het einde van deze mooie dag komt langzaam in zicht. Dan is er ineens commotie. Paniek.

Moeder

Mensen komen langs het pierenbadje gerend, het kleine meisje kijkt ze na. Wat is er aan de hand? Dan ziet ze haar moeder. Ook zij komt hard rennend voorbij. ’Jij blijft daar zitten!’ Roept ze in het voorbijgaan. Het meisje in het pierenbad gehoorzaamt.

Hartinfarct

,,En toen was mijn vader dus overleden. Hij heeft verderop in het zwembad een hartinfarct gekregen. Daar renden al die mensen naar toe’’, zegt Ellen Nater uit Schagen bijna vijftig jaar later.

(Tekst gaat door onder de foto)

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was
Leo Nater in zijn jonge jaren.
© Reproductie Marc Moussault

Zij is dat kleine meisje in dat pierenbadje. Ze kan zich die rampzalige dag in juli nog haarscherp voor de geest halen. En ze weet inmiddels wat dat kleine meisje nog niet weet: als je op 6-jarige leeftijd je vader verliest wordt je leven nooit meer hetzelfde. 55 jaar is ze inmiddels, maar tot op de dag van vandaag dreunt die elfde juli 1971 door in haar leven.

Op slot

Vijftig jaar oud slechts, wordt Leo Nater, de vader van Ellen. En na zijn dood verandert voor haar alles. ,,In mijn ogen ging na het overlijden van mijn vader alles op slot. Mijn moeder praatte er niet over, ze hield het als het ware geheim. Als jong meisje was dat voor mij heel beangstigend.’’

(Tekst gaat door onder de foto)

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was
Ellen Nater en haar vader.
© Privéfoto

,,Later heb ik me pas gerealiseerd dat ze waarschijnlijk getraumatiseerd is geraakt door het overlijden van mijn vader. Zoals ze al eerder getraumatiseerd raakte in het Jappenkamp waar ze heeft gezeten.’’

Omzwervingen

Riek Tameris is de tweede vrouw van Leo Nater. Ze wonen in Huisduinen en Anna Paulowna, maar komen na wat omzwervingen in Maastricht terecht (zie informatie helemaal onderaan dit artikel).

Na de dood van haar man verliest Riek eigenlijk de greep op haar leven, stelt haar dochter Ellen nu. Vooropgesteld: ze verwijt haar moeder (ze is in 2012 overleden) niks.

Aangenaam

,,Ik hield ontzettend veel van haar. Ik wist dat ze iets mankeerde. Ze had me echt nodig, ze kon het niet alleen. Daarom ben ik ook heel lang thuis blijven wonen, om het leven voor haar zo aangenaam mogelijk te maken.’’

(Tekst gaat door onder de foto)

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was
De moeder van Ellen Nater, hier ongeveer 35 jaar oud.
© Reproductie Marc Moussault

Maar toch: goed gaat het allemaal niet na het overlijden van haar vader. Haar moeder sluit haar eigenlijk volledig buiten, zegt Ellen nu. ,,Dat begon al toen ze langs dat pierenbadje rende en riep dat ik moest blijven zitten. Toen wilde ze me er al niet bij hebben, dat is altijd zo gebleven. Ik ben ook niet naar de crematie geweest.’’

Alcohol

Drie dagen na de dood van Ellens vader is haar moeder jarig. ,,Toen zat er gewoon weer visite in de kamer, werd er zelfs alcohol geschonken. Heel vreemd. Mijn moeder bedacht het niet zelf hoor, het idee kwam van een buurman. Die vond ’dat het leven doorging’. Maar mijn moeder had er weinig tegen in te brengen.’’

In de hoek

Eigenlijk klopt er niks meer in het leven van de kleine Ellen. Na de zomer gaat ze naar school, naar de eerste klas.

(Tekst gaat door onder de foto)

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was
Leo Nater.
© Reproductie Marc Moussault

,,Moest ik allemaal zelf regelen, mijn moeder lette niet op tijd of zo. Dus kwam ik elke dag te laat en stond ik elke dag weer voor straf in de hoek. Als ik thuis kwam van school was mijn moeder er vaak niet, zat de deur op slot en moest ik door een raampje naar binnen klimmen. Tot dat niet meer ging, omdat ik te groot werd. Waar moeder dan was? Dat weet ik niet. Ik zag wel dat het heel slecht met haar ging.’’

Beschermend

,,Ze was wel heel beschermend naar mij toe, te beschermend. Ze hield me vaak thuis van school. Dan was ik ziek, terwijl er niks aan de hand was. Ik mocht niet buiten spelen met andere kinderen, er mocht niemand langs komen bij ons.’’

Saab 96

Haar moeder kan het simpelweg niet aan, bedenkt Ellen later. ,,Ze deed alles met de beste bedoelingen. Eigenlijk moest alles blijven zoals het was toen mijn vader nog leefde. Ze bleef de dingen ook doen zoals hij die deed. Hij was een groot Saabliefhebber, reed altijd in een Saab 96. Mijn moeder is na zijn overlijden ook nog jaren in zo’n auto blijven rijden.’’

,,Iedere keer als er een andere auto moest komen werd het weer een Saab 96. Tot het op een gegeven moment niet meer kon, omdat de onderdelen te duur werden. Toen we een paar jaar na vaders dood vanuit Maastricht naar Schagen verhuisden, heeft mijn moeder de tuin daar precies zo ingericht zoals mijn vader de tuin had gemaakt bij ons huis in Anna Paulowna. Het was een soort dwang of zo, op die manier hield ze hem als het ware in leven. Maar voor mij als kind was het erg beklemmend allemaal.’’

Op slot

Over haar vader zelf wordt nauwelijks meer gesproken thuis. Vragen stellen? Ellen laat het wel uit haar hoofd. ,,Ik wist dat ik dat niet kon doen bij mijn moeder, die was het helemaal kwijt. Qua emoties was ze volledig op slot gegaan. En ik wist: ’je moet je mond houden, anders breekt je moeder’.’’

Hakken over de sloot

Ellen worstelt zich later door de middelbare school in Schagen, zoals ze het zelf uitdrukt. ,,Ik was intelligent genoeg, dus ik ging naar het vwo. Maar door al die toestanden ging het niet vlot. Elke keer met de hakken over de sloot naar het volgende jaar.’’ Later studeert ze in Amsterdam. Ze mag zich neuropsycholoog noemen. Is er trots op dat ze die pittige opleiding heeft afgerond.

Te diep

Maar als psycholoog werken, dat lukt niet. Daarvoor zijn de wonden die haar jeugd hebben geslagen te diep. ,,Het is te belastend voor me. Ik ben er ook een hele tijd uit geweest, het verlies heeft me zo beschadigd dat ik last heb gekregen van verschillende psychische problemen.’’

(Tekst gaat door onder de foto)

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was
Ellen Nater en haar vader.
© Privéfoto

Het is ook de reden dat ze dit verhaal vertelt. ,,Om te laten zien wat het verliezen van een ouder met een 6-jarige doet. Het gat in je ziel van het missen van een ouder kun je niet met therapie opvullen.’’

Adres Onbekend

Bijna vijftig jaar na zijn overlijden is ze begonnen met een zoektocht naar haar vader. Wat voor man was het eigenlijk? Hoe kijken anderen tegen hem aan? Klopt het beeld dat ze voor zichzelf van hem heeft geschapen in al die jaren? Waar komt bijvoorbeeld die onrust van hem vandaan? Een paar jaar hier werken, een paar jaar daar. Den Helder, Anna Paulowna, Wassenaar, Zwitserland, Maastricht.

Was hij van zichzelf avontuurlijk? Ondernemend? Altijd op zoek naar iets nieuws? Of moet je het eerder onbezonnen noemen? Stortte hij zich telkens weer in een nieuw avontuur?

Adres Onbekend

Ze schakelt het radioprogramma Adres Onbekend in. ,,Ik heb mensen nodig die het beeld van mijn vader inkleuren. Ik betrap me er zelf op dat ik me door de jaren heen een wat negatief beeld heb gevormd. Er moest toch een reden zijn waarom mijn moeder later zo geheimzinnig en raar deed? Lag dat aan mijn vader? In mijn herinnering was hij spontaan, humoristisch, deed hij veel dingen met ons. Maar zou dat wel kloppen? Of had hij ook een andere kant? Vroeg ik me steeds vaker af. Ik wil er graag achter komen hoe het zit.’’

Doofpot

Na de uitzending van Adres Onbekend stromen de reacties binnen van mensen die Leo Nater hebben gekend. En ze spreken allemaal vol lof over hem.

,,Iedereen zegt dat het een heel leuke man was. Ik heb het gevoel gekregen dat heel veel mensen om hem gaven, dat hij het verdient om uit die doofpot gehaald te worden, waar mijn moeder hem als het ware in heeft gestopt. Ik ben heel blij met al die reacties. Ik heb mijn doel bereikt. Het negatieve gevoel dat ik een beetje had ontwikkeld blijkt dus onterecht te zijn.’’

Stervende

Ze weet nog dat er in haar kinderjaren altijd maar één foto van vader in de kamer staat. Als haar moeder in 2012 stervende is, zet ze die foto naast haar bed. ,,Ik dacht dat ze het fijn zou vinden om die te zien. Toen ik de volgende dag weer kwam had ze de foto achter een plant gezet. Zelfs na al die jaren kon ze blijkbaar nog niet naar hem kijken.’’

(Tekst gaat door onder de foto)

De 6-jarige Ellen spettert in het pierenbadje als iets verderop haar vader overlijdt. Het tekent haar leven. Over vader wordt niet meer gesproken. Nu wil Ellen weten wat voor man hij was
De trouwfoto van Riek en Leo.
© Reproductie Marc Moussault

Hoe gaat het nu met Ellen zelf? ,,Ik ben opklimmende, het gaat steeds beter. Ik heb lang alleen voor vier kinderen gezorgd. Dat was pittig. Ik was emotioneel niet altijd beschikbaar. Zij hebben zo ook nog last van het overlijden van mijn vader gehad. Zo’n trauma blijft lang doorsudderen.’’

Leo Nater was gemeentesecretaris en operazanger

Leo Nater (1921) is gemeentesecretaris in Den Helder, Wassenaar en Anna Paulowna. Hij woont in Huisduinen aan de Tuintjesweg met zijn vrouw Nora Leereveld, waarmee hij in 1946 trouwt.

Nater is actief als operazanger, studeert Esperanto in Den Helder en treedt op bij een oratoriumkoor. Het paar krijgt drie kinderen: Nanna (1947), Swen (1950) en Ibo (1951). In 1956 zijn Leo en Nora gescheiden, zij vertrekt met de kinderen naar Amerika. Leo hertrouwt in 1960 met Riek Tameris. Ze wonen eerst in Huisduinen, maar verkassen dan voor een periode naar Zwitserland.

Maastricht

Terug in Nederland woont het paar in Wassenaar, Anna Paulowna en in Maastricht. In Limburg is Leo Nater huismeester van een flat aan de Kroesmeestersdreef. In Wassenaar wordt in 1964 hun dochter Ellen geboren. Ze krijgen ook nog een zoontje, dat helaas veel te vroeg geboren wordt en na een paar uur overlijdt.

Niet lang na de dood van Leo Nater verhuist zijn weduwe Riek terug naar Noord-Holland. Ze vestigt zich in Schagen. Dochter Ellen woont daar nog steeds. Riek Tameris is in 2012 overleden.

(Informatie van website Adres Onbekend)