Premium

De rups van de buxusmot knaagt gestaag, de enige manier om er vanaf te komen is andere heggetjes te planten

De rups van de buxusmot knaagt gestaag, de enige manier om er vanaf te komen is andere heggetjes te planten
De buxus heeft nog geen afweermechanisme ontwikkeld tegen de vraatzucht van de buxusmot.
© archieffoto
IJmond

Bioloog Dik Vonk en verslaggeefster Ellen de Boer kijken in deze coronatijd uit het raam en beschrijven wat zich in de natuur afspeelt.

Een ding is zeker: de rups van de buxusmot kan eten als een dijker. Hadden we ’m maar nooit een paspoort gegeven, want hij eet ons de oren van de kop. Menig tuinbezitter heeft zijn kaalgevreten buxusstruikjes al naar de vuilverwerking gebracht.

De buxusmot is in Nederland aan een ware opmars begonnen. In tien jaar tijd heeft hij ons land letterlijk overspoeld en maakt de rups van al die leuke heggetjes langs tuinen kale hopies ellende. In 2006 is de buxusmot voor het eerst waargenomen in Europa. Een jaar later landde hij voor het eerst hier en ging zich daarna vanuit het rivierengebied bij Dordrecht en Rotterdam verspreiden. ,,In 2011 zie je op Waarneming.nl al een flink aantal stippen tussen Rotterdam en Dordrecht, maar ook rond Winterswijk en in Limburg. In 2018 zit hij van Sluis tot Schiermonnikoog, dus overal’’, legt bioloog Dik Vonk uit.

Verre Oosten

Het exotische dier is helemaal uit het Verre Oosten gekomen, Japan en Korea. Hier heeft de rups zijn oog laten vallen op onze buxushaag, ook trouwens geen Nederlandse soort maar een Zuid-Europese struik. ,,Niet alle varianten zijn even aantrekkelijk voor de buxusmot, maar de gewone Buxus sempervirens vindt hij geweldig. Die heeft lekker zachte blaadjes’’, weet Dik.

De buxusmot, een van de ongeveer 1400 soorten nachtvlinders die Nederland telt, is vaalwit van kleur en heeft een bruine rand aan de vleugels. In de rand zit op de voorvleugel een wit vlekje in de vorm van een komma. Ook zijn er kleurvarianten waargenomen: een compleet bruine vlinder met eveneens de witte komma op de vleugel.

De rups, het vreetstadium van de vlinder, is te herkennen aan zijn geel-groene kleur met zwarte vlekken en donkere kop. Hij is ongeveer drie centimeter groot. Met zijn gekartelde kaken, die wel wat weghebben van een dichtklappende schelp, kan de rups heel wat wegeten. Maar er zijn ook heel veel rupsen. ,,Een vlinder legt tussen de 150 tot 300 eieren, een beetje afhankelijk van de soort. Bovendien is de buxusmot inmiddels heel algemeen in Nederland. Ze vliegt overal naartoe om haar eitjes af te zetten. Op een blad legt ze een pakketje van vijftien tot twintig eieren. De volgende nacht gaat ze naar een andere buxus in de buurtuin. Zo spreiden ze hun risico.’’

Dik heeft op Waarneming.nl ontdekt dat de buxusmot twee generaties per jaar voortbrengt. Dus bestaat er een dubbele kans om de zo liefdevol geknipte buxushaagjes kwijt te raken aan uitputting door geknaag. ,,De eieren die in augustus, september en soms nog oktober worden gelegd, overwinteren als kleine rups. In het voorjaar verpoppen ze en na twee weken gaan ze vliegen. Die vlinders leggen in mei, juni eitjes waardoor je in de zomer een tweede generatie hebt.’’

Natuurlijke vijand

Bovendien kan de buxusrups redelijk zijn gang gaan. Vooralsnog zijn vogels de enige natuurlijke vijand. De buxusstruik zelf heeft nog geen afweermechanisme gevonden tegen de vraatzucht van de exotische rups. ,,Allerlei parasietwespen en sluipvliegen moeten nog ontdekken dat de rups een lekker hapje is’’, weet Dik.

De meest simpele oplossing om van de buxusmot af te komen, is alle buxushaagjes te kappen. ,,Als je dan toch lage, wintergroene heggetjes wilt, kun je Ilex crenata neerzetten. Dat is een soort hulst. Of Lonicera nitida. Op zonnige plekken kun je lavendel neerzetten”, geeft de bioloog enkele groene tuintips.

Wie zich verwondert over iets in de natuur en daar graag meer over wil weten, mag een mail sturen naar e.de.boer@mediahuis.nl. We proberen dan die vraag te beantwoorden.