Premium

Haarlemse iepen krijgen een soort griepprik: vaccinatie voor 1.200 waardevolle bomen

Haarlemse iepen krijgen een soort griepprik: vaccinatie voor 1.200 waardevolle bomen
Boomverzorger Robert Prins vaccineert een iep naast de schouwburg.
© foto united photos/toussaint kluiters
Haarlem

Boomverzorger Robert Prins hanteert een grote injectiespuit. Hij plant de naald op verschillende punten rondom de stam van een prachtige Hollandse iep, bij de schouwburg aan de Raamvest in Haarlem. Prins spuit een doorzichtig goedje in de stam. ,,Een vaccin tegen iepziekte. Het is een soort griepprik’’, zegt hij.

Vrijdag is, in opdracht van Spaarnelanden, BTL Bomendienst begonnen met het preventief vaccineren van ruim 1.200 stadsiepen. In Haarlem staan ruim vierduizend iepen waarvan de helft gevoelig is voor iepziekte. De geselecteerde bomen zijn een kwart eeuw of ouder.

De exemplaren die langs de schouwburg staan, van het type Ulmus hollandica ’Vegeta’, zijn geplant in 1940.

Het cluster is dus tachtig jaar oud. Harry Hobo van de stichting Haarlemse Bomenridders slaat de activiteiten gade.

Hij is degene geweest die de gemeentepolitiek ervan heeft weten te overtuigen dat Haarlem met deze maatregel niet alleen waardevolle bomen kan behouden, maar ook veel geld bespaart.

Immers, omzagen, afvoeren en vernietigen van zieke bomen en herplant van nieuwe exemplaren is vele malen duurder dan deze preventieve actie, waarvoor 45.000 euro beschikbaar is gesteld.

Ondergronds

In 2019 moest de gemeente nog 113 zieke iepen kappen, een toename van tien procent in vergelijking met 2018. Men hoopt dit proces op termijn tot staan te brengen.

Ron Schraven, hoofd boomziekten bij BTL, legt uit dat iepziekte een schimmelinfectie is die wordt overgebracht door een kever. ,,Die brengt de schimmelsporen van de ene naar de andere boom. Sporen kunnen zich verplaatsen in het transportsysteem van de boom, of via het wortelgestel.’’

Ook deze rij iepen langs de vest zijn ondergronds verbonden met hun wortels. ,,Ze gebruiken elkaars systeem waardoor ze bijna één organisme zijn geworden. Is er één ziek, dan kun je er bijna niets tegen doen, behalve het graven van een wortelsleuf om het zieke exemplaar te isoleren. Dat gebeurt soms, zoals in Utrecht. Dat zijn wel forse en dure ingrepen.’’

BTL heeft van Spaarnelanden een lijst gekregen met de te injecteren iepen. Schraven: ,,Bij elke boom kijken we hoe ze ervoor staan, hoe de gezondheid is. Een iep die ziek is, kunnen we namelijk niet redden, omdat we werken met een preventief middel. Hebben we twijfel, dan is het aan de klant of we de boom alsnog injecteren.’’

Twee weken

Collega Robert Prins doet de hele Haarlemse klus in zijn eentje, lopend door plantsoenen, bolwerken en parken. Het injecteren van alle aangewezen bomen in Haarlem duurt twee weken. ,,Gelukkig staan ze hier in de binnenstad dicht bij elkaar.’’ Het injecteren van het vaccin gebeurt in de eerste, actieve jaarring. Het moet nu, in de maand mei gebeuren, benadrukt Harry Hobo. ,,Nu zijn de kevers er nog niet.’’

Het idee is om dit vijf jaar vol te houden, want het moet elk jaar opnieuw. Dat kost geld, maar: ,,We besparen er ook twee- tot driehonderdduizend euro per jaar mee’’, schat Hobo. Het enige dat in Haarlem nog een grijs gebied is, zijn de iepen die in particuliere tuinen staan. Daar is geen enkel zicht op.

Schraven benadrukt tot slot de waarde die iepen hebben. ,,Het is een prachtige boom die goed tegen de zoute zeewind kan. Het is een boom met een herkenbare kroon, een open bladerdek, waardoor je wel schaduwwerking hebt, maar ook een prettige lichtinval. Een perfecte stadsboom.’’