Premium

Adelboek uit de hooiberg gered bij chateau Marquette in Heemskerk

Adelboek uit de hooiberg gered bij chateau Marquette in Heemskerk
Piet van Zwieten met het adelboek; linksboven het wapen van de familie Gevers.
© foto ronald goedheer
Heemskerk

Mooier dan ooit liggen de twee delen van het adelboek van Marquette op de tafel van Piet van Zwieten. Ooit lagen de bladen los en half vergaan onder de resten van de hooiberg bij het chateau in Heemskerk. Nu ze opgeknapt zijn, kan iedereen er van genieten.

Eens was het boek van jonkheer Hugo Gevers. Het ’Wapenboek van den Nederlandschen Adel’ werd tussen 1883 - 1887 uitgegeven. ,,Het was een losbladig systeem, om de zoveel tijd werd een aantal vellen verstuurd’’, zegt Van Zwieten. ,,De koper moest het zelf in laten binden, in twee banden.’’

Normale adel

Het boek beschrijft alle adellijke families in Nederland en geeft hun wapens weer. ,,Dat wil zeggen van de normale adel’’, zegt Van Zwieten. ,,Je hebt ook rijksadel, dat zijn adellijke families die hun jaarlijkse bijdrage voor de registratie niet betalen.’’ De familie Gevers, in 1842 in de adelstand verheven, staat ook in het boek, met de Franse lelie in het wapen.

Het was in 1887 een duur boek. Van Zwieten roemt de kwaliteit van het papier en de druk. ,,Het goud zie je nog en het papier is niet verkleurd.’’

Jonkheer Hugo overleed in 1929, tijdens een tripje naar Cannes. Hij stierf onverwacht, er wordt wel gefluisterd dat hij suïcide had gepleegd. ,,Hij had veel geld verloren met Russische treinaandelen’’, weet Van Zwieten. ,,Het boek bleef liggen, de bladen bleven los. Het was te kostbaar om het in te binden, er was geen geld meer.’’

Uiteindelijk was ook het onderhoud van het kasteel te duur voor de familie. ,,De combinatie Scholten Rijs Scholten kocht het chateau in 1979’’, weet Van Zwieten nog. ,,Ze restaureerden het prachtig. Tijdens de sloop van de boerderij, de schuur en de hooiberg op het landgoed vond Piet Scholten het adelboek, toegetakeld. Het lag tussen de rotzooi. Wat het daar deed? Men zegt dat de jonkheer in de hooiberg zat te lezen, daar was het warmer dan in het kasteel.’’

,,Piet gaf het boek aan zijn broer Loek. Die stopte het in een grote plastic tas en bewaarde het. Daar werd het papier natuurlijk niet beter van. Het bleef nat.’’

Vorig jaar schonk Scholten het boek aan de Historische Kring Heemskerk. Het kostte Van Zwieten een jaar om het op te knappen. Het is geen restauratie, want het adelboek is mooier geworden dan het ooit geweest is. Van de uitgever, Wolters, kreeg hij scans van de 71 van de 334 pagina’s en platen die verdwenen waren. ,,Jan en Egon van Hoesel, van drukkerij VHP, drukten ze bij. Het was nog wel een uitzoekerij op welk papier dat het beste kon.’’

Margreet Beemsterboer van boekbinderij Handen Ineen verrichtte daarna ’een waar kunstwerk’ met het restaureren en inbinden van het boek. Het wapen van de familie Gevers was uit het boek geknipt. ,,We vonden het in een lijstje, dat ergens aan de muur opgehangen was. Het paste nog exact.’’ De boeken werden mooier dan ze bedoeld waren: Van Zwieten regelde lamsleren kaften in plaats van de verweerde stoffen omslagen. ,,Margreet heeft het perfect gedaan’’, zegt hij. ,,Ze moeten haar vol met medailles spelden.’’

De boeken zijn te bewonderen in het gemeentehuis. Ze gaan 21 februari naar het museum Kennemerland, waar ze met andere nieuwe aanwinsten van de historische verenigingen van Heemskerk en Beverwijk te zien zijn.

Eigenarenboek

Uiteindelijk is het de bedoeling dat de boeken in de hal van Marquette komen te liggen. ,,De uitbater, Erik Kuiper-van den Berg, laat daar een vitrinekast voor maken. Daar wil ik later ook het eigenarenboek inleggen. Daarmee kon de jonkheer pronken met de rijke geschiedenis van het kasteel. Maar eerst wil ik het het aanvullen met de namen van de laatste jaren.’’

Net binnen