Met Duitse geschutstrein werden Georgiërs tijdens Texelse opstand beschoten. Opnieuw reacties van lezers over zwaar geschut in Den Helder

Met Duitse geschutstrein werden Georgiërs tijdens Texelse opstand beschoten. Opnieuw reacties van lezers over zwaar geschut in Den Helder
Een Jutter toont zijn aardappelen. De geschutstrein staat op de achtergrond.
Den Helder

Er blijven reacties van lezers komen over het Duitse geschut dat in Den Helder gebruikt is in de Tweede Wereldoorlog. Nu vult Jan van Tongeren lacunes in de kennis over dit onderwerp aan.

Van Tongeren werkte voor Defensie en is nu een gekend deskundige op het gebied van Helderse fortificaties en oorlogstuig. Naar aanleiding van eerdere artikelen over de vermeende komst van het superkanon Dora naar de Noordkop in de jaren veertig, stelt Van Tongeren.

Met Duitse geschutstrein werden Georgiërs tijdens Texelse opstand beschoten. Opnieuw reacties van lezers over zwaar geschut in Den Helder
In de Eerste Wereldoorlog werd het geschut gebruikt aan de Somme. Omdat de Franse marine ervaring met deze kanonnen had werden er matrozen herkenbaar muts met pompom ingezet.

,,Het mysterie van de spoorlijn door de duinen is in de eerdere artikelen niet opgelost, wel werd het verhaal over de geschutstrein 'Schwerer Gustav' ontzenuwd. Er zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog zes stukken 19,4 cm spoorweggeschut geplaatst ten westen van het onvoltooide nieuwe fort Kijkduin. Hiermee is alleen geschoten op 6 april 1945 tijdens de Georgische opstand op Texel.”

Russen

De Duitsers konden slechts met grote moeite de opstand van de Russische militairen op Texel neerslaan. Vanuit Den Helder werden Duitse stoottroepen naar het Waddeneiland gevaren. Het spoorweggeschut in Huisduinen werd gebruikt om de stellingen van de Georgiërs onder vuur te nemen.

Met Duitse geschutstrein werden Georgiërs tijdens Texelse opstand beschoten. Opnieuw reacties van lezers over zwaar geschut in Den Helder
Een van de kanonnen waarmee Texel beschoten is vanuit Huisduinen.

Het ging om oorspronkelijk Frans geschut dat stamt uit de Eerste Wereldoorlog en in de Tweede Wereldoorlog is buitgemaakt door de Duitse bezetter.

Een artillerietrein is in 1941 naar Den Helder gereden om bij Kijkduin te worden ingezet voor de verdediging van de Atlantikwall. Er zijn foto’s bewaard gebleven waarop de trein met het zware geschut te zien is naast de Anemonenstraat.

Aardappeloogst

Ook is er een foto van een Jutter die zijn aardappeloogst toont, terwijl op de achtergrond de spoorlijn in Tuindorp zichtbaar is. Op de rails staat de trein met de zware kanonnen opgesteld.

Met Duitse geschutstrein werden Georgiërs tijdens Texelse opstand beschoten. Opnieuw reacties van lezers over zwaar geschut in Den Helder
De artillerietrein langs de Anemonenstraat in Den Helder.

Samen met oud-marineofficier Peter Fokko Poortvliet heeft Van Tongeren een artikel over de geschiedenis van dit spoorweggeschut geschreven in Levend Verleden, het tijdschrift van de Helderse Historische Vereniging. Dat stuk verscheen in juni 2018. Door hun spitwerk hebben de beide amateur-historici ook boven water gekregen wat de rol van de spoorlijn in het duingebied was.

32 km lang

Van Tongeren: ,,Het spoor is niet ten behoeve van het schietterrein van de Nederlandse krijgsmacht aangelegd in de jaren dertig. Het betreft echter het 32 km lange werk- of smalspoor, dat liep van bezuiden Petten tot aan Den Helder. Dit spoor is in etappes door Rijkswaterstaat aangelegd voo het onderhoud van de zeewering, de duinen en strandhoofden.”

Met Duitse geschutstrein werden Georgiërs tijdens Texelse opstand beschoten. Opnieuw reacties van lezers over zwaar geschut in Den Helder
Het tracé van de werkspoorlijn naar Kijkduin.
© Illustraties collectie Jan van Tongeren

Het eerste stuk Camperduin-Dromerdijk stamt uit 1863. Het laatste stuk werd na 1908 aangelegd tot Paal 2 onder Huisduinen. Tijdens de stormvloed van 1 februari 1953 werd het werkspoor zwaar beschadigd. Het spoor werd daarom tussen 1956 en 1959 verwijderd. Alleen een stukje bij Sint Maartenszee bleef liggen. De marine beproefde daar tot begin de jaren zeventig zeegeschut.

Gestaakt

,,In 1914 zou er een tijdelijk werkspoor worden aangelegd met locomotiefbedrijf en stoomkraan voor het lossen en vervoeren van materialen en geschut voor het nieuwe 'Miljoenenfort Kijkduin'. Het werk werd op 22 mei 1914 gegund aan W.A. Verbruggen te Gouda voor 384.400 gulden. Vanwege de mobilisatie van de Eerste Wereldoorlog is de fortbouw gestaakt.”

Het laatste nieuws.