Premium

Koorvereniging Bergen viert eeuwfeest met Hohe Messe van Bach

Koorvereniging Bergen viert eeuwfeest met Hohe Messe van Bach
Pieter-Jan Olthof en Rozanne van Vliet.
© jjfoto.nl / Jan Jong

De Koorvereniging Bergen viert vrijdag zijn honderdste verjaardag en hoe kan je dat beter doen dan met het topwerk van Bach, de Hohe Messe. Dirigent Pieter-Jan Olthof: ,,Het was zijn laatste compositie. Hij stopte er alles in, alsof hij het voor God schreef.’’

Olthof staat al 48 jaar voor het 120 zangers tellende koor. Onder zijn leiding groeide het uit tot een gezelschap dat de grote oratoriums uitvoert, zoals het Requiem van Mozart of Bachs Matthäus Passion. Ook modernere stukken van Elgar en Franck doen ze graag, maar die trekken de zalen minder makkelijk vol dan een Mozart of Bach, zegt voorzitter Rozanne van Vliet. ,,Een uitverkocht huis is eigenlijk wel een voorwaarde. Een uitvoering, waarvoor we een symfonieorkest en solisten inhuren, is duur.’’

Honderd jaar gelden begon het trouwens als een Bergens a-capellakoor, opgericht door rijwielhandelaar Pier Postma. Opgetreden werd op concoursen en bloemencorso’s en op het repertoire stond bijvoorbeeld ‘Het lied van de Bergenaar’. Pieter-Jan Olthof, die in 1971 de baton overnam, leidde het koor naar de grote koorwerken. ,,Zoiets lukt alleen als iedereen mee wil, maar het koor had ambitie’’ herinnert de dirigent zich.

Iets speciaals

Van ambitie getuigt ook de uitvoering van de Hohe Messe. Het is het moeilijkste koorwerk dat je je kunt denken, maar voor het honderdjarig jubileum wilden ze iets speciaals. Olthof: ,,In de wereld is dit het meest uitgevoerde werk van Bach, met uitzondering van Nederland waar juist de Matthäus veel wordt gespeeld. De Hohe Messe is virtuoos, soms is het heel snel en het heeft stukken die achtstemmig zijn. En het is heel veel, terwijl er nauwelijks herhaling inzit.’’

Het oratorium vraagt daarom veel van koorleden. Thuisstudie is onontkoombaar. ,,Er zijn allerlei groepjes ontstaan die in klein verband het materiaal doornamen’’, vertelt Rozanne van Vliet.

Ze toont ook een app waarop de orkestpartij gehoord en de partituur gelezen kan worden. Met een ‘oortje’ in kun je overal meezingen en bij twijfel jouw partij laten meespelen. Olthof: ,,Je kunt zeuren over elektronica, maar dit is fantastisch.’’

Genieten

Nu de uitvoering in zicht komt betaalt het harde werken zich uit, gelooft Van Vliet: ,,Ik hoor nu mensen zeggen: we hebben lekker gezongen. Ze genieten ervan. Pieter-Jan investeert in de koorkwaliteit, in de stemvorming. Maar het is niet vrijblijvend, er wordt van je verwacht dat je er tijd instopt. Pieter-Jan kan daar streng in zijn.’’

Olthof beaamt dit volmondig. ,,Maar ik speel het nooit op de persoon, het gaat me om de muziek: Bach kan zichzelf niet meer verdedigen.’’ Dan, met pretogen: ,,Mijn grote angst is dat ik Bach in het hiernamaals tegenkom en dat-ie zegt: had dát nou maar niet gedaan.’’

Er zijn leden die er al veertig jaar bij zitten, eentje zelfs zestig. Maar Koorvereniging Bergen heeft ook relatief veel ‘jongeren’, dertigers en veertigers. In de wereld van oratoriumkoren is dat vrij zeldzaam. Rozanne van Vliet gelooft dat het te maken heeft met het koor dat Pieter-Jan Olthof jarenlang leidde op de Bergense Vrije School. Hij wakkerde daarmee het vuur voor klassieke muziek aan bij jongeren – zoals bij de nu 39-jarige voorzitter. ,,Bij mijn generatie zie ik stressgevoeligheid. Wie tegen zijn eerste burn-out aanloopt gaat zich afvragen: wat vond ik vroeger leuk. Dat kan dan zingen zijn. Zo is het bij mij gegaan, en ik zie het meer gebeuren.’’

Grote werken

Waarom zij zingt in een oratoriumkoor? ,,Een kamerkoor is ook leuk, maar met een oratoriumkoor zing je de grote werken en kun je met veel nuance een groots geluid neerzetten. De eerste keer dat ik ertussen stond en het meemaakte was een enorme ervaring.’’

Voor Pieter-Jan Olthof wordt het intussen zijn tiende Hohe Messe. ,,Nog steeds boor je nieuwe lagen aan. En deze gaat heel goed lukken. Als we inzetten is het alsof ik door de Notre Dame van Chartres loop, de mooiste kathedraal die er is.’’

Koorvereniging Bergen: Hohe Messe. Petrus en Pauluskerk in Bergen. Vrijdag 29 november om 20 uur. Kaarten à 27,50 euro zijn verkrijgbaar via www.koorverenigingbergen.nl.