Premium

Natuurorganisaties willen meer jagen op de vos

Natuurorganisaties willen meer jagen op de vos
Vos in het Varkensland
© Foto André Klaver
Waterland

Weidevogels, vossen en ganzen zijn geen vrienden. Ook niet in Natura2000-gebieden waar ganzen de weidevogels verdringen en de vos de nesten leeghaalt. Laten we de natuur - met het recht van de sterkste - zijn gang gaan? Of gaan we beheren met geweren?

De verzamelde natuurorganisaties in Noord-Holland willen vossen en ganzen beter kunnen bestrijden om de weidevogels te behouden. In een brief aan de formateurs van het nieuwe college van Gedeputeerde Staten dringen ze aan op ’een helderder natuur en faunabeleid’.

Landschap Noord-Holland, Natuurmonumenten, PWN, IVN en Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland willen dat het bestaande ganzenakkoord (over terugdringen van de groeiende ganzenpopulatie) daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Daarbij is extra inzet als bejagen en eieren prikken nodig.

Naast landbouwschade willen de natuurorganisaties biodiversiteit toevoegen als criterium voor het beheer van zomerganzen, vos en damhert.

,,Het toevoegen van een extra faunatoets aan de Natura 2000 beheerplannen dient het beheer van vos in de weidevogelgebieden weer mogelijk te maken’’, schrijven de natuurbeschermers. Vossen brengen veel schade toe aan weidevogels, terwijl de overheid juist veel geld steekt in maatregelen voor bescherming van de weidevogels.

Kadavers

De natuurorganisaties willen verder kadavers van ree en damhert niet meer verplicht opruimen, maar juist laten liggen in natuurgebieden omdat dit bijdraagt aan de biodiversiteit (‘dood doet leven’). Ze stellen voor het damhertbeheer in onder meer de waterleidingduinen een speciale wildbeheereenheid op te richten door duinbeheerders, onder auspiciën van Faunabeheereenheid Noord-Holland.

Natuurorganisaties willen meer jagen op de vos
Ganzen verdringen de weidevogels en vreten de weilanden kaal.
© Ella Tilgenkamp

Faunabeheerplan

De weidevogels in Zeevang en Eilandspolder krijgen het zwaar omdat de vergunningen voor faunabeheer in deze Natura2000-gebieden nog niet zijn verleend. Daardoor krijgen vossen en ganzen vrij spel.

Het faunabeheerplan 2019 voor beide gebieden loopt af en het nieuwe loopt in de soep. Volgens jagers en natuurorganisaties zijn de benodigde vergunningen om de fauna te beheren (schade door vossen en ganzen in weidevogelgebied terugdringen) niet verleend door de Regionale Uitvoeringsdienst die ze moet toetsen.

Volgens de Dienst zijn ze nog in behandeling en gaat het om ’maatwerk per gebied. Omdat ook de instandhoudingsdoelstellingen (en diversiteit/samenstelling) per gebied kunnen verschillen.’ Jagers en natuurorganisaties komen in het geweer. De vos rukt steeds verder op en ook de ganzen verdringen de weidevogels.

Natuurorganisaties willen meer jagen op de vos
Canadeze ganzen en smienten bij Kwadijk.
© Ella Tilgenkamp Fotografie

Gemierenneuk

,,Het is te ingewikkeld voor woorden. Juridisch gemierenneuk’’, zegt Klaas Wim Jonker die namens de agrarische natuurverenigingen in Noord-Holland is afgevaardigd voor overleg met de Faunabeheereenheid Noord-Holland. Een voor Jonker gekmakend voorbeeld: ,,De wettelijke eis is dat je een vos afschiet met kaliber 22, maar in Natura 2000-gebied wordt kaliber 22 verboden, want dat is verstorend. Dus?? Het is stroperige wetgeving. Zeg dan dat je geen weidevogels meer wilt hebben, maar dit is om moedeloos van te worden.”

Eieren prikken

Martijn de Jong van Natuurmonumenten begrijpt zo langzamerhand niets meer van het beleid. In het Wormer- en Jisperveld, dat ook Natura 2000-gebied is, mogen we wel ganzeneieren prikken, maar in Eilandspolder en Zeevang mag het dus niet.

,,Het is heel ingewikkeld en het is alleen in Noord-Holland heel ingewikkeld. Tot twee jaar geleden mochten we in weidevogelgebieden de vos bejagen. Ons standpunt is: geen jacht tenzij. Dus dat doen we alleen als er schade dreigt voor weidevogels. Nu zijn er miljoenen in de weidevogelgebieden gestoken met omhoog brengen van de waterstand en weidevogelbeheer door boeren. Als laatste punt willen we dan de vos bejagen en dat mag niet. Dat is slecht voor de weidevogelstand, maar het is ook zonde van alles dat de laatste jaren is geïnvesteerd in natuur.’’

Teruggang

Dat de vos bejaagd moet worden in weidevogelgebied, is wat hem betreft glashelder. ,,Er is volop onderzoek waaruit blijkt dat de vos een rol speelt in de teruggang van weidevogels. Ze vreten de eieren op en de pullen die niet kunnen vliegen.’’

Er doen zelfs verhalen de ronde van vossen die ’s nachts nesten met broedende grutto’s aanvallen en alles vernielen wat ze tegenkomen.

De provincie keurt aan de ene kant faunabeheerplannen goed, maar aan de andere kant verstrekt de Regionale Uitvoeringsdienst geen vergunningen om in Natura2000-gebieden de fauna daadwerkelijk te beheren. Natuurorganisaties in Noord-Holland hebben de formateurs van het nieuwe college van Gedeputeerde Staten een brief over de kwestie gestuurd en dringen aan op een helderder natuur- en faunabeleid, waar beheer van vos en gans mogelijk is om de weidevogel te behouden.

Volgens Mike van Leeuwen, regiomanager Flevoland en Noord-Holland van de Koninklijk Nederlandse Jagersvereniging, zijn veel Natura 2000-gebieden letterlijk een broedplaats geworden voor diersoorten die schade aanrichten aan andere natuur.

,,Wij vinden dat je ook daar moet beheren. Enerzijds uit goed nabuurschap, anderzijds om de biodiversiteit te verbeteren en te handhaven. Wij staan daarin zeker niet alleen; terreinbeherende organisaties, particuliere grondeigenaren en boeren vinden ook dat er beter beheerd moet kunnen worden’’, aldus Van Leeuwen.

Hij vervolgt: ,,Jagers en terreinbeheerders doen hun best om de grutto en de roerdomp te beschermen, maar de afgelopen twee jaar is het wederom moeilijker geworden om effectief de vos te bejagen. De vos is een prachtig dier en hoort hier ook thuis, maar we hebben veel vossen in onze provincie en het dier richt veel schade aan onder de weidevogels en ander kleinwild. We willen toch een mooi en natuurlijk Noord-Hollands weidelandschap?’’

Voor de leek is het soms moeilijk te begrijpen: vossen schieten om vogels te behouden?

Boswachter Ab van Dorp van Staatsbosbeheer legt uit: ,,De ene natuur is de andere niet. Het is niet zo dat je zomaar op een vos mag schieten. Maar bij weidevogelbeheer hoort ook de bestrijding van predatie (roofdieren). De buizerd en kiekendief wil je ook niet bij weidevogels hebben en dat probeer je te doen door landschapsbeheer met zo weinig mogelijk bomen. Natura2000-doelen zijn soms anders dan natuurdoelen in een weidevogelgebied. Dat verschil van inzicht geeft vooral problemen bij bestrijding van de vos. Daarnaast zijn er ganzenbeheerplannen nodig voor zo’n gebied, het ligt allemaal vrij gecompliceerd’’, zegt boswachter Ab van Dorp van Staatsbosbeheer.

Waar is de Vos van André Klaver uit Ilpendam?

André legde de avonturen van de vos in het Varkensland de afgelopen tijd vast en deelde zijn foto’s via de (sociale) media. De reacties waren lyrisch.

Maar Reintje had een weidevogelgebied gekozen als zijn nieuwe woonplaats en zou dus worden bejaagd. Een maal heeft een jager de vos bijna onder schot gehad, weet Sjaak Hoogendoorn (voorzitter van de agrarische natuurvereniging) die op het land boert.

„Hij zat bij de buren. Ik heb de jager gebeld, maar het lukte niet. Daarna heb ik hem nooit meer gezien. We hebben veel weidevogels op het land, dus hier is hij niet. Misschien is hij op een andere plek bejaagd of heeft hij een vrouwtje gevonden en zitten ze in een burcht met jongen. Zo zie je maar weer hoe slim een vos is.”