LUMC injecteert vrijwilligers met malaria

Wie wil geprikt worden?
© GPD
Leiden

Wie wil zich laten injecteren met malaria? Maar liefst 48 gezonde vrijwilligers zoekt het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). De vrijwilligers worden besmet om een ’veelbelovend’ vaccin te testen. Als het vaccin werkt kan het jaarlijks een half miljoen doden voorkomen.

Het testen is een unicum. ,,Het gebeurt niet vaak dat vrijwilligers geïnjecteerd worden met een levensgevaarlijke infectieziekte”, zegt Chris Janse, hoofd van de malaria onderzoeksgroep van het LUMC. Het vaccin is al in 2014 ontwikkeld, in samenwerking met het Nijmeegse Radboudumc dat de malariamuggen kweekt, maar nu pas heeft het LUMC toestemming van de ethische commissie om het te testen op mensen.

Het onderzoek, dat op vijf locaties in de wereld wordt gedaan, heeft heel wat voeten in de aarde. Omdat mensen worden geïnjecteerd met malariaparasieten die genetisch gemodificeerd verzwakt zijn, was er ook een milieuvergunning nodig. En er is nog een productvergunning in Amerika in aanvraag voor het vaccin dat in Amerika wordt geproduceerd. Toch hoopt het LUMC, onder leiding van Meta Roestenberg, in april te beginnen met het besmetten. Het testen van het vaccin, dat muizen honderd procent bescherming biedt, bestaat uit twee fases. In de veiligheidsfase wordt getest of de verzwakte parasieten in het vaccin malaria veroorzaken bij de proefpersonen. Daarna start de tweede fase van het onderzoek: ingeënte proefpersonen besmetten met malaria. Omdat de malariamuggen in Nijmegen worden gekweekt, gaat het LUMC daarheen met de proefpersonen. Ze worden daar door vijf verschillende malariamuggen geprikt. De testpersonen krijgen malariamedicatie wanneer er toch symptomen optreden.

Het vaccin wordt vooralsnog alleen op westerse mannen en vrouwen getest. ,,Vaak zijn dat studenten”, zegt Janse. In landen waar malaria voorkomt, kunnen de mensen volgens de onderzoekers anders reageren op het vaccin. Mogelijk door andere genetische kenmerken, een andere levensstijl of door een eerdere besmetting. Als het vaccin goed werkt, wordt het verder getest in Afrika.

Het vaccin moet volledige bescherming gaan bieden tegen de gevaarlijkste vorm van malaria, veroorzaakt door de parasiet plasmodium falciparum. Niet tegen de goedaardige vorm, veroorzaakt door de parasiet plasmodium vivax die zich jarenlang kan ophouden in de lever en steeds weer kan opspelen. De vrijwilligers krijgen, afhankelijk van de onderzoeksfase, 800 tot 1400 euro.

Net binnen